B1 для грамадзянства: што менавіта патрабуецца

Для Einbürgerung (набыцця нямецкага грамадзянства) закон пра грамадзянства патрабуе дастатковых ведаў нямецкай мовы, і закон сам кажа, што пад гэтым маецца на ўвазе: § 10 Abs. 4 StAG зыходзіць з таго, што вы «выканалі патрабаванні моўнага экзамену ступені B 1 Агульнаеўрапейскіх кампетэнцый валодання замежнай мовай». Значыць, лічыцца B1 — пісьмова і вусна. Якія сертыфікаты гэта пацвярджаюць, BAMF вызначыла ў асобным пераліку.

Даныя правераны: 3 верасня 2026 года. Аснова — тэкст закону § 10 StAG на gesetze-im-internet.de і пералік BAMF прызнаных пацвярджэнняў узроўню B1 (паводле стану на ліпень 2023 года). Гэты артыкул апісвае толькі моўнае патрабаванне і не з'яўляецца юрыдычнай кансультацыяй. Ці можаце вы атрымаць грамадзянства, вырашае выключна ваша Einbürgerungsbehörde (установа ў справах натуралізацыі). З прававымі пытаннямі звяртайцеся ва ўстанову або да адваката.

Які B1 патрэбны для грамадзянства?

Нейкага «аднаго» прызнанага экзамену не існуе. BAMF вядзе пералік прызнаных пацвярджэнняў узроўню B1; усе названыя ў ім сертыфікаты выконваюць патрабаванне ў роўнай меры:

Правайдар	Прызнаныя экзамены
Goethe-Institut e. V.	Goethe-Zertifikat B1 · Goethe-Zertifikat B1 (Jugendliche)
telc gGmbH	Deutsch A2-B1 · Zertifikat Deutsch / telc Deutsch B1 · Deutsch B1+ Beruf · Deutsch B1-B2 Beruf · Deutsch B1-B2 Pflege · Deutsch-Test für den Beruf (DTB) B1
Kultusministerkonferenz	Deutsches Sprachdiplom DSD I Niveau B1 · DSD I PRO Niveau B1
Österreichisches Sprachdiplom	ÖSD Zertifikat B1 · ÖSD Zertifikat B1 / Jugendliche
Österreichischer Integrationsfonds	B1 Deutsch-Test für Österreich (DTÖ) · B1 Integrationsprüfung
ECL	Deutsch B1
G.A.S.T. e. V.	Deutsch-Test für Zuwanderer (DTZ) B1

Дзве рэчы тут важныя.

Па-першае: у пераліку ёсць і Deutschtest für Zuwanderer — праўда, толькі з агульным вынікам B1. Хто завяршае Integrationskurs (інтэграцыйны курс) з DTZ на ўзроўні B1, у таго пацвярджэнне мовы ўжо на руках і другі экзамен не патрэбны. DTZ з вынікам A2 недастаткова. Як фармуецца гэты агульны вынік і чаму вырашальным у ім з'яўляецца гаварэнне, мы тлумачым у артыкуле DTZ ці B1?.

Па-другое — і гэта многія прапускаюць: у тым самым пераліку BAMF наўпрост піша, што «даведкі пра ўнутраныя экзамены ўніверсітэцкіх моўных цэнтраў і іншых арганізатараў моўных курсаў BAMF не прызнае». Даведка пра ўдзел ад вашай моўнай школы, унутраны тэст на вызначэнне ўзроўню ці «завяршэнне курса B1» ад інстытута, які не прымае ніводнага з названых вышэй экзаменаў, не з'яўляецца пацвярджэннем мовы. Пры браніраванні звяртайце ўвагу на тое, каб здаваць менавіта адзін з гэтых экзаменаў, а не нейкі тэст «узроўню B1».

Ці залічваюць сертыфікат вышэйшага ўзроўню?

Як правіла, так: хто пацвярджае B2, C1 або C2, той відавочна перавысіў B1, і ўстановы гэта звычайна прымаюць. Але паколькі пералік BAMF наўпрост пералічвае менавіта экзамены B1, тут дзейнічае тое самае правіла, што і паўсюль у гэтай працэдуры: спытайце загадзя ў сваёй Einbürgerungsbehörde, ці прыме яна ваш канкрэтны дакумент. Запыт каштуе аднаго электроннага ліста, а няправільна забраніраваны экзамен каштуе грошай і месяцаў.

Тое самае датычыць іншых дакументаў, якія некаторыя ўстановы прызнаюць дадаткова, — напрыклад, нямецкага атэстата пра заканчэнне школы ці навучання ва ўніверсітэце нямецкай мовай. Ці дастаткова гэтага і ў якой форме ў вашым выпадку, вырашае ўстанова, а не гэты артыкул.

Ці можна атрымаць грамадзянства без B1?

Закон прадугледжвае вузка акрэсленыя выключэнні. Гэта не агульныя лазейкі, а выразна апісаныя сітуацыі:

• Дзеці да 16 гадоў. Для дзіцяці, якому на момант набыцця грамадзянства яшчэ не споўнілася 16 гадоў, дастаткова адпаведнага ўзросту моўнага развіцця.
• Пакаленне былых Gastarbeiter і Vertragsarbeiter. Для асоб, якія прыехалі ў межах ранейшых пагадненняў пра набор рабочай сілы або як работнікі паводле дамовы, згодна з § 10 Abs. 4 StAG дастаткова, калі яны могуць «без істотных праблем вусна паразумецца на нямецкай мове ў паўсядзённым жыцці».
• Выпадак надмернай суровасці (Härtefall). § 10 Abs. 4a StAG дазваляе: «Дзеля пазбягання надмернай суровасці патрабаванне абзаца 1 сказа 1 пункта 6 можа быць абмежавана тым, што іншаземец можа без істотных праблем вусна паразумецца на нямецкай мове ў паўсядзённым жыцці». Гэтае абмежаванне звязана з умовамі, пра якія ўстанова вырашае ў кожным асобным выпадку.
• Хвароба, інваліднасць, узрост. Згодна з § 10 Abs. 6 StAG ад моўнага патрабавання адступаюць, «калі іншаземец не можа яго выканаць з-за цялеснай, разумовай ці псіхічнай хваробы або інваліднасці ці па прычыне ўзросту».

Для ўсіх чатырох выпадкаў дзейнічае адно: ці спрацуе выключэнне, правярае і вырашае выключна ваша Einbürgerungsbehörde. Не спадзявайцеся на звесткі з форуму ці ад знаёмых — параіцеся ва ўстанове або ў адваката, перш чым на гэта разлічваць.

Для ўсіх астатніх практычная парада простая: найнадзейнейшы шлях да грамадзянства — гэта прызнаны сертыфікат B1. Ён адназначны, яго прымаюць па ўсёй Германіі, і любыя дыскусіі пра выключэнні адпадаюць.

Пацвярджэнне мовы і Einbürgerungstest — дзве розныя рэчы

Гэта часта блытаюць. Апрача пацвярджэння мовы, працэдура звычайна патрабуе ведаў прававога і грамадскага ладу — іх пацвярджаюць Einbürgerungstest (тэстам на грамадзянства). Ён складаецца з 33 пытанняў з выбарам адказу, з якіх вы мусіце правільна адказаць не менш чым на 17. BAMF дае для гэтага каталог пытанняў і пробны праход.

Einbürgerungstest — гэта не моўны тэст, і сертыфікат B1 ён не замяняе, як і наадварот. Звычайна вам патрэбнае і тое, і другое. Для Einbürgerungstest таксама ёсць законныя выключэнні; якія дзейнічаюць у вашым выпадку, скажа вам установа.

Як дайсці да сертыфіката

1. Спачатку спытайце ў сваёй Einbürgerungsbehörde, якое пацвярджэнне яна хоча бачыць і ці не дастаткова ўжо наяўнага ў вас дакумента. Некаторыя людзі ўжо маюць гэтае пацвярджэнне, нават не ведаючы пра гэта, — напрыклад, пасля завершанага Integrationskurs.
2. Выберыце экзамен з пераліку BAMF і Prüfungszentrum (экзаменацыйны цэнтр) паблізу. Адрозненні паміж двума найпашыранымі экзаменамі мы тлумачым у артыкуле telc B1 ці Goethe-Zertifikat B1.
3. Запісвайцеся загадзя. У многіх гарадах даты забраніраваныя на тыдні ці месяцы наперад. Як праходзіць запіс, чытайце ў артыкуле Запіс на экзамен B1.
4. Рыхтуйцеся мэтанакіравана. Пробны пакет у фармаце экзамену B1 за няпоўныя дзве гадзіны пакажа вам, дзе вы знаходзіцеся. Прабелы ў пісьме закрывайце трэніроўкай пісьма, а асновы даганяйце ў курсе нямецкай.
5. Закладзіце час на вынік. Паміж экзаменам і сертыфікатам залежна ад правайдара і цэнтра праходзіць некалькі тыдняў. Калі ад гэтага залежыць нейкая заява, менавіта гэты час вам трэба закласці.

Частыя непаразуменні

• «Я ўсё разумею, гэтага дастаткова». Патрабуецца B1 пісьмова і вусна. Аднаго разумення недастаткова — вы мусіце таксама пісаць і гаварыць.
• «У мяне ж курсавы сертыфікат B1». Толькі калі гэта адзін з прызнаных экзаменаў. Унутраныя даведкі BAMF наўпрост не прызнае.
• «Я куплю сертыфікат». Гэта крымінальнае злачынства, а не кароткі шлях — чаму, чытайце ў артыкуле Не здалі B1 — што цяпер?.
• «Einbürgerungstest і ёсць моўны тэст». Не, гэта два асобныя пацвярджэнні.

Яшчэ раз зусім выразна: гэты тэкст тлумачыць моўнае патрабаванне. Усе астатнія ўмовы набыцця грамадзянства, тэрміны, выключэнні і пытанні канкрэтнага выпадку належаць да кампетэнцыі Einbürgerungsbehörde або юрыдычнай кансультацыі, а не да артыкула-даведніка.